بلبرینگ پلوس راست پژو 405 شرکتی ایساکو یکی از قطعات کلیدی سیستم انتقال قدرت در پژو 405 است که وظیفه اصلی آن کاهش اصطکاک، روانسازی حرکت پلوس و جلوگیری از لقی و صدای اضافی در هنگام حرکت خودرو را بر عهده دارد. این بلبرینگ در محل اتصال پلوس به توپی چرخ یا مجموعه گیربکس قرار گرفته و نقش مهمی در پایداری خودرو، عملکرد نرم و جلوگیری از لرزش دارد. استفاده از بلبرینگ پلوس راست پژو 405 شرکتی به دلیل کیفیت بالا، دوام طولانی و ساخت استاندارد، بهترین گزینه برای تعمیرات اصولی و ایمن محسوب میشود.این بلبرینگ قطعهای است که در مجموعه دیفرانسیل خودرو قرار دارد و وظیفه انتقال قدرت از گیربکس به چرخها را بر عهده دارد. این بلبرینگ به چرخاندن پلوس (اکسل) کمک میکند و در عین حال، نیروهای شعاعی و محوری را تحمل میکند.
وظیفه پلوس انتقال حرکت دورانی از گیربکس به چرخ های میباشد. با توجه به شرایط حرکت خودرو پلوس تحت اثر نیروهای مختلف قرار میگیرد. در خودروهای امروزی به علت قرار گیری موتور بصورت عرضی، باعث شده است تا محل قرار گیری گیربکس در یک سمت خودرو باشد لذا برای انتقال حرکت دورانی از گیربکس به چرخ ها از پلوسها با طول کوتاه و نیز از پلوس با طول بلند ( پلوس سمت راست )استفاده گردد. به دلیل آنکه طول یکی از پلوسها بلندتر شده است، امکان دارد در اثر نیروهای وارده در زمان حرکت، کمانش در پلوس ایجاد گردد، لذا از یک بلبرینگ برای جلو گیری از کمانش در پلوس بلند استفاده شده است.
مشخصات عملکردی و استانداردی قطعه
این قطعه از قطعات سیستم تعلیق ، ترمز و فرمان بوده و جزو قطعات ایمنی میباشد. این بلبرینگ به علت آنکه تحت تأثیر بارهای مختلف قرار دارد بعد از مدتی خراب میشود که میبایست بلبرینگ پلوس تعویض گردد. یکی از نشانههای خرابی بلبرینگ پلوس ایجاد صدای ناهنجار در زمان چرخاندن چرخ میباشد. در صورت عدم تعویض بلبرینگ پلوس امکان گیرپاژ و ایجاد صدمه و حتی بریدن پلوس وجود دارد.بلبرینگ پلوس از نوع بلبرینگهای شیار عمیق تک ردیفه است که طراحی آنها بر اساس تحمل بارهای محوری و شعاعی در سرعت های بالا میباشد.
این بلبرینگ در مکانیزم هایی مورد استفاده قرار می گیرد که شامل بارهای شعاعی و محوری ترکیبی است که نیاز به دقت بالا در سرعت چرخش زیاد دارد، مانند سیستم انتقال قدرت در خودرو.
مزیت قطعه ایساکویی نسبت به سایر اقلام موجود در بازار
- ضمانت قطعه بر اساس ضوابط وزارت صنعت ، معدن و تجارت
- منطبق با استاندارد خودروساز
- استفاده از فولادهایی با کروم زیاد و سخت شده به منظور افزایش عملکرد مناسب، تحمل گرما، مقاومت بالا در برابر سایش و عدم تغییر شکل زیر بارهای سنگین و در نهایت افزایش طول عمر قطعه.
- امکان کارکرد تا دمای 120 درجه سانتی گراد با توجه به الزام رعایت میزان لقی داخلی در این بلبرینگ توسط سازندگان.
- استفاده از گریس با کیفیت بالا به منظور حفظ خواص روانکاری مطلوب در طول عمر بلبرینگ.
- استفاده از طراحی و مواد ویژه مابین ساچمهها، به منظور کاهش اصطکاک، صدا و لرزش، که این محصول را از نظر عملکرد در مقایسه با سایر محصولات موجود در بازار متمایز مینماید.
- تولید شده بر اساس الزامات شرکت های خودروساز اصلی.
- انجام کلیه آزمون های دوام و اخذ تاییدیه از آزمایشگاه های معتبر خودروساز.
- انجام آزمونهای کنترل کیفی قبل از خرید و به صورت دورهای در طول مدت قرارداد.
- تحت کنترل داشتن فرایند ساخت
- بازرسی محموله قبل از دریافت
- بسته بندی ، شرایط نگهداری و حمل نقل قطعه مطابق با استانداردهای شرکت ایساکو
ایرادات احتمالی و قطعی استفاده از قطعات غیر ایساکویی و غیر استاندارد
- عدم وجود گارانتی و یا تضمینهای لازم در صورت بروز ایراد و ایجاد خسارت به سایر اجزاء خودرو
- خرابی بلبرینگ پلوس ایجاد صدای ناهنجار در زمان چرخاندن چرخ
- امکان گیرپاژ و ایجاد صدمه و حتی بریدن پلوس
- امکان لقی داخلی بلبرینگ
آشنایی با بلبرینگ و رولبرینگ و انواع آنها
بلبرینگ قطعهای است که باعث میشود قسمتهای متحرک دستگاهها نرمتر و با اصطکاک کمتر حرکت کنند. این قطعه کوچک در خودروها، موتورها، ماشینآلات صنعتی و وسایل خانگی کاربرد دارد و عمر دستگاهها را افزایش میدهد. در این مقاله پرکاربردترین انواع بلبرینگها، مانند بلبرینگهای خودرو و صنعتی را بررسی میکنیم و سپس به تفاوت آنها با رولبرینگها میپردازیم.
بلبرینگ چیست؟
اصطلاح بلبرینگ (Ball Bearing) از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
- Ball (توپ): ساچمههای کوچک و گرد فلزی که در داخل بلبرینگ قرار دارند.
- Bearing (یاتاقان): قطعهای که بار را تحمل میکند و حرکت ساچمهها را کنترل میکند.
بلبرینگها قطعاتی هستند که بین بخشهای متحرک و ثابت دستگاه قرار میگیرند و باعث میشوند حرکت قطعات روان و بیصدا باشد و اصطکاک کاهش یابد.
بلبرینگها میتوانند بهتنهایی یا بهصورت مجموعه نصب شوند و نحوه قرارگیری آنها بر پایداری و تحمل بار دستگاه تأثیر دارد. از آنجایی که بلبرینگ قطعهای حیاتی است، نصب و ساخت دقیق آن اهمیت بالایی دارد و کوچکترین نقص میتواند باعث افزایش اصطکاک، صدا، لرزش یا کاهش عمر دستگاه شود.
نحوه عملکرد بلبرینگ
بلبرینگ از دو رینگ (داخلی و خارجی) و تعدادی ساچمه کروی تشکیل شده است که بین این دو رینگ قرار دارند. معمولا رینگ داخلی روی شافت نصب میشود و همراه با آن میچرخد، در حالی که رینگ خارجی درون بدنه دستگاه ثابت است.
هنگام چرخش شافت، نیرو از رینگ داخلی به ساچمهها منتقل میشود و سپس از ساچمهها به رینگ خارجی انتقال مییابد. این ساختار باعث میشود تماس بین سطوح به جای لغزشی، چرخشی باشد و در نتیجه اصطکاک، صدا و سایش به حداقل برسد.
علت کم بودن اصطکاک در بلبرینگ، کروی بودن ساچمههاست؛ زیرا در این حالت فقط نقاط کوچکی از ساچمهها با رینگها تماس دارند و همین موضوع باعث حرکت روانتر و صدای کمتر میشود.
وظایف اصلی بلبرینگ
بلبرینگها دو وظیفه اصلی دارند:
- کاهش اصطکاک بین قطعات
- تحمل فشار یا بار وارد شده به دستگاه
تاثیر بلبرینگ در کاهش اصطکاک
در بلبرینگ، ساچمهها بین رینگ داخلی و خارجی قرار دارند و باعث میشوند حرکت بین این دو رینگ بهجای لغزش، بهصورت چرخشی انجام شود. همین ویژگی اصطکاک را به مقدار زیادی کاهش داده و حرکت را روانتر میکند.
برای درک بهتر، به چرخ خودرو توجه کنید: وقتی خودرو در حال حرکت است، وزن سرنشینان و قطعات خودرو از بدنه به رینگ خارجی بلبرینگ وارد میشود. سپس این نیرو از طریق ساچمهها به رینگ داخلی منتقل میشود که روی محور چرخ نصب شده است. به این ترتیب، محور میچرخد و چرخ خودرو با کمترین اصطکاک و صدای ممکن حرکت میکند.
بلبرینگ نقش بسیار مهمی در عملکرد روان و بیصدا دارد و در بسیاری از دستگاههای صنعتی، خرابی آن یکی از دلایل اصلی اختلال در کارکرد است. به همین دلیل، در تجهیزاتی مانند موتور اسپیندل، بررسی بلبرینگ اولین گام در فرآیند تعمیر به شمار میرود.
نقش بلبرینگ در تحمل فشار یا بار وارد شده
ساچمههای داخل بلبرینگ باید استحکام بالایی داشته باشند تا بتوانند فشار و نیروی واردشده را تحمل کنند، بدون اینکه تغییر شکل دهند یا آسیب ببینند. هنگام کار دستگاه، فشار ابتدا به رینگ خارجی بلبرینگ وارد میشود، سپس از طریق ساچمهها به رینگ داخلی منتقل میشود که روی محور یا شافت قرار دارد.
این انتقال باعث میشود نیرو بهطور یکنواخت پخش شود و قطعات بتوانند نرم و بدون سایش زیاد حرکت کنند. اما اگر فشار از حد تحمل بلبرینگ بیشتر شود، ساچمهها و رینگ داخلی ممکن است دچار تغییر شکل یا شکستگی شوند.
در چنین شرایطی، به جای بلبرینگ از رولبرینگ استفاده میشود. رولبرینگها بهجای ساچمههای کروی، غلتکهای استوانهای یا مخروطی دارند که تماس خطی بین رینگها ایجاد میکنند و میتوانند بارهای بسیار سنگینتری را تحمل کنند.
قطعات و اجزای تشکیلدهنده بلبرینگ
بلبرینگها معمولا از چند بخش اصلی تشکیل شدهاند که عبارتند از:
- رینگ داخلی (Inner Ring)
- رینگ خارجی (Outer Ring)
- ساچمهها (Balls)
- قفسه یا کیج (Cage)
- کاسهنمد یا آببند (Seal)
در ادامه، نقش و عملکرد هر بخش توضیح داده شده است.
رینگ داخلی
رینگ داخلی حلقهای است که معمولا روی محور (شافت) نصب میشود و همراه با آن میچرخد. سطح بیرونی این رینگ دارای شیار یا مسیر حرکت ساچمههاست که ساچمهها روی آن میچرخند.
در بیشتر کاربردها، نیرو از محور به رینگ داخلی وارد میشود، سپس از طریق ساچمهها به رینگ خارجی منتقل میشود. البته در برخی موارد خاص ممکن است مسیر انتقال نیرو برعکس باشد، یعنی از رینگ خارجی به رینگ داخلی منتقل شود.
رینگ خارجی
رینگ خارجی حلقهای است که درون محفظه یا بدنه دستگاه قرار دارد و معمولا ثابت است. سطح داخلی این رینگ نیز دارای شیار یا مسیر حرکت ساچمههاست که ساچمهها روی آن میچرخند. رینگ خارجی نیرو را از ساچمهها دریافت کرده و آن را به بدنه یا یاتاقان دستگاه منتقل میکند.
ساچمهها
ساچمهها اجزای کروی کوچکی هستند که بین رینگ داخلی و رینگ خارجی قرار میگیرند. هنگام چرخش بلبرینگ، ساچمهها میچرخند و باعث میشوند تماس بین رینگها بهجای لغزش، بهصورت چرخشی انجام شود.
این ویژگی باعث کاهش چشمگیر اصطکاک و حرکت نرم و روان قطعات میشود. ساچمهها همچنین وظیفه انتقال نیرو بین رینگ داخلی و رینگ خارجی را بر عهده دارند و معمولا از فولاد سختکاریشده یا در برخی موارد از سرامیکهای مقاوم ساخته میشوند تا دوام بالایی در برابر سایش و فشار داشته باشند.
قفسه یا کیج
قفسه قطعهای است که ساچمهها را در فاصلهای مشخص از یکدیگر نگه میدارد تا از تماس مستقیم و اصطکاک بین آنها جلوگیری شود. همچنین باعث میشود ساچمهها هنگام چرخش در مسیر خود منظم حرکت کنند و فشار و نیرو به شکل یکنواخت بین همه آنها پخش شود. قفسهها معمولا از فولاد، برنج یا پلیمرهای مقاوم ساخته میشوند.
کاسهنمد یا آببند
کاسهنمد قطعهای است که از نشت روانکار (روغن یا گریس) جلوگیری کرده و مانع ورود گردوغبار، رطوبت و آلودگی به داخل بلبرینگ میشود. بسته به نوع بلبرینگ، ممکن است کاسهنمد در یک سمت یا هر دو سمت آن نصب شود. این بخش نقش مهمی در افزایش طول عمر بلبرینگ و جلوگیری از آسیب به محور (شافت)، کوپلینگ، پولی یا تسمه دارد.
انواع بلبرینگ
بلبرینگها در انواع مختلفی تولید میشوند از جمله:
- بلبرینگ شیار عمیق یا شش هزاری
- بلبرینگ تماس زاویهای یا هفت هزاری
- بلبرینگ کف گرد یا پنجاه و یک هزاری
- بلبرینگ ایگرگ یا یاتاقان بلبرینگ
- بلبرینگ خود تنظیم
هرکدام از این بلیرینگها برای شرایط خاصی کاربرد دارند که در ادامه بیشتر به آن میپردازیم.
بلبرینگ شیار عمیق
بلبرینگ شیار عمیق که به آن بلبرینگ ساده یا بلبرینگ ششهزاری هم گفته میشود، یکی از پرکاربردترین انواع بلبرینگهاست. علت نامگذاری آن به شش هزاری این است که شناسه فنی یا کد چهاررقمی این بلبرینگها با عدد 6 شروع میشود (مثل 6204 یا 6001).
نام شیار عمیق نیز به طراحی رینگهای داخلی و خارجی این بلبرینگ اشاره دارد که دارای شیارهای عمیق و منحنی هستند و ساچمهها در آن حرکت میکنند. این طراحی باعث میشود بلبرینگ بتواند بار شعاعی، بار محوری و حتی بار ترکیبی (شعاعی و محوری همزمان) را تحمل کند.
به همین دلیل، بلبرینگ شیار عمیق در سرعتهای بالا با اصطکاک کم و صدای پایین کار میکند و در وسایل مختلف از موتورهای الکتریکی گرفته تا ماشینآلات صنعتی کاربرد فراوان دارد.
انواع بلبرینگ شیار عمیق
بلبرینگهای شیار عمیق در مدلها و ساختارهای مختلفی تولید میشوند از جمله:
- یکردیفه: دارای یک ردیف ساچمه است، اصطکاک کمی دارد، برای سرعتهای بالا مناسب است و میتواند بار شعاعی و مقدار کمی بار محوری را تحمل کند.
- دوردیفه: دارای دو ردیف ساچمه است، ظرفیت تحمل بار بالاتری دارد، برای شرایط سنگینتر و سرعتهای پایینتر استفاده میشود و در برابر لرزش مقاومتر است.
- فولادی: از فولاد کروم ساخته میشود و مقاومت بالایی در برابر فشار، سایش و حرارت دارد. این نوع رایجترین مدل در صنایع مختلف است.
- سرامیکی: ساچمههای آن از سرامیک ساخته میشوند و اصطکاک بسیار کمی دارند. این نوع برای سرعتهای بسیار بالا، دمای زیاد و محیطهای بدون روانکار مناسب است.
| انواع بلبرینگ شیار عمیق یک ردیفه | ||
| نوع | نماد/ پسوند | توضیح |
| بلبرینگ با واشر لاستیکی | 2RS | دو واشر لاستیکی برای جلوگیری از نفوذ رطوبت و گردوغبار |
| بلبرینگ با کاسهنمد لاستیکی و فلزی | Seals | کاسهنمد لاستیکی با واشر فلزی برای محافظت بیشتر |
| بلبرینگ با کاسهنمد فلزی | Z (یکطرفه)/ 2Z (دوطرفه) | محافظ فلزی برای جلوگیری از ورود ذرات؛ مناسب سرعت بالا |
| بلبرینگ با جای خار | NR | دارای شیار و حلقه خار برای نصب در فضای محدود |
| بلبرینگ کمصدا | QE5 | صدای بسیار کم؛ مناسب وسایل خانگی و موتورهای کوچک |
بلبرینگ تماس زاویه ای
بلبرینگ تماس زاویهای با نام بلبرینگ هفتهزاری نیز شناخته میشود که دلیل این نامگذاری آن است که شناسه فنی این بلبرینگها معمولا با عدد 7 شروع میشود (مثل 7204 یا 7005).
این نوع بلبرینگ طوری طراحی شده که بتواند همزمان بارهای شعاعی و محوری را تحمل کند. بلبرینگهای تماس زاویهای معمولا در تجهیزات صنعتی، موتورهای الکتریکی، گیربکسها و ماشینآلات دقیق استفاده میشوند، چون در این دستگاهها فشار از چند جهت به بلبرینگ وارد میشود.
انواع بلبرینگ تماس زاویهای
انواع بلبرینگ تماس زاویهای عبارتاند از:
- بلبرینگ تماس زاویهای یکردیفه: دارای یک ردیف ساچمه است و معمولا دو عدد از آنها را بهصورت جفتی نصب میکنند (پشتبهپشت، روبهرو یا پشتسرهم) تا بتوانند بار محوری را از هر دو جهت تحمل کنند. این نوع بلبرینگ برای سرعتهای بالا مناسب است و هنگام چرخش، نیروی محوری کمی ایجاد میکند.
- بلبرینگ تماس زاویهای دوردیفه: به آن دوبل یا کنی کاپ هم گفته میشود. در واقع مانند دو بلبرینگ یکردیفه است که پشتبهپشت به هم متصل شدهاند، اما عرض کمتری دارند. این نوع میتواند بارهای شعاعی و محوری را از دو طرف تحمل کند و برای فضاهای محدود گزینهی خوبی است.
- بلبرینگ تماس زاویهای با چهار نقطه تماس: در این نوع، شیار مخصوصی در حلقه داخلی (دوتکه) وجود دارد که باعث میشود ساچمهها در چهار نقطه با رینگ تماس داشته باشند. این طراحی کمک میکند تا بار محوری را از هر دو جهت تحمل کند و در عین حال فضای کمی برای نصب نیاز داشته باشد. در استاندارد جهانی با پیشوند Q یا QJ شناخته میشود.
بلبرینگ کف گرد
این نوع بلبرینگ که در بازار با نامهای پنجاه و یک هزاری، سهتکه و پنجتکه هم شناخته میشود، باعث کاهش اصطکاک و سایش بین سطوح میشود و به دلیل کم بودن تماس سطح بیرونی با سطح درونی، حرکت بسیار نرم و روان دارد.
بلبرینگهای کف گرد قادرند بار محوری را از یک یا دو جهت تحمل کنند و برای تثبیت موقعیت شافت در دستگاهها کاربرد دارند.
انواع بلبرینگ کف گرد
- بلبرینگ یکردیفه یا سری 51000 (سهتکه): برای ثابت نگه داشتن شافت و تحمل بار محوری از یک طرف طراحی شده است. این بلبرینگ به بار شعاعی حساس است و نباید بار شعاعی به آن وارد شود. نصب آن آسان است و قطعات آن قابل جدا شدن هستند.
- بلبرینگ دوردیفه یا سری 52000 / 53000 (پنجتکه): دارای دو ردیف ساچمه است و میتواند بار محوری را از هر دو طرف تحمل کند. این نوع شامل دو قفسه و واشرهای محفظه است که میتوانند مسطح یا قوسی شکل باشند. به بار شعاعی حساس است و نباید بار شعاعی به آن وارد شود. بلبرینگهای دو ردیفه در دو نوع قفسه فولادی و برنجی تولید میشوند.
بلبرینگ ایگرگ
بلبرینگ ایگرگ (UC) نوعی یاتاقان پرکاربرد صنعتی است که در دو طرف خود کاسه نمد دارد و در محفظهای با بدنهی منحنی شکل قرار میگیرد.
این بلبرینگ میتواند ناهمراستایی شافت را جبران کند، یعنی اگر شافت کمی از محور اصلی منحرف باشد، باز هم درست کار میکند. اما امکان حرکت طولی شافت را ندارد و طول شافت باید کوتاه باشد. بلبرینگ ایگرگ میتواند بارهای محوری، شعاعی و ترکیبی را تحمل کند و در حفظ تعادل شافت بسیار موثر است.
این یاتاقانها معمولا برای کاربردهای صنعتی مانند تسمه نقاله، صنایع غذایی، ماشینآلات کشاورزی، راهسازی و نساجی استفاده میشوند.
انواع بلبرینگ ایگرگ
بلبرینگهای ایگرگ (Y-Bearing Units) در مدلهای مختلفی تولید میشوند که هرکدام متناسب با نوع نصب و شرایط کاری خاصی طراحی شدهاند. انواع رایج آن عبارتاند از:
- UCF: بلبرینگ فلنجدار مربعی چهارپیچ، نصب روی دیواره یا قاب دستگاه، مناسب برای کاربردهای عمومی با چرخش مداوم.
- UCP: بلبرینگ پایهدار (پلو بلاک) برای نصب روی سطح صاف، کاربردی در شافتهای افقی و ماشینآلات عمومی.
- UCT: بلبرینگ کشویی یا قابل تنظیم برای سیستمهای تسمه و نوار نقاله، با امکان حرکت خطی محدود شافت.
- UCFL: بلبرینگ فلنجدار بیضیدوپیچ، طراحی جمعوجور برای نصب در فضاهای محدود یا دستگاههای کوچکتر.
- UCFC: بلبرینگ فلنجدار دایرهای چهارپیچ، نصب محکم با پایداری بالا برای کاربردهایی با هممحوری دقیق.
محفظه بلبرینگ ایگرگ میتواند پایهدار، فلنجی، چدنی یا فولادی باشد. نوع فولادی برای تحمل بارهای سنگین و استفاده در محیطهای معمولی مناسب است، در حالی که نوع چدنی برای شرایطی که رطوبت زیاد، آلودگی یا سرعت بالا وجود دارد، کاربرد بهتری دارد. قفسه بلبرینگ نیز بسته به ابعاد از جنس فیبری یا فولادی ساخته میشود.
بلبرینگ خود تنظیم
بلبرینگهای خود تنظیم دارای دو ردیف ساچمه با یک حلقه بیرونی مشترک هستند و علت خود تنظیم بودن آنها، شیارهای منحنی روی حلقه یا رینگ بیرونی است که ساچمهها در آن قرار میگیرند و باعث میشوند حتی در مواقع انحراف یا ناهمراستایی شافت، بلبرینگ به طور خودکار تنظیم شود و عملکرد صحیح داشته باشد.
این بلبرینگها قادر به تحمل بارهای شعاعی هستند، اصطکاک کمی ایجاد میکنند و حرکت نرم و روانی دارند، به همین دلیل در صنایع مختلف کاربرد فراوانی دارند.
انواع بلبرینگ خود تنظیم
- بدون کاسه نمد (متداولترین نوع): معروف به بلبرینگهای سری 1200 و 2200، برای کاربردهای معمول صنعتی.
- با کاسه نمد در دو طرف: برای جلوگیری از نفوذ گرد و غبار و آلودگی.
- با حلقه داخلی عریض (سری 2000): برای شافتهای با دقت بالا که معمولا با یک پیچ در شکاف حلقه داخلی مهار میشوند تا از لغزش ساچمهها جلوگیری شود.
کاربرد بلبرینگ
بلبرینگ در همه اجسامی که میچرخند نقش مهمی دارد و کاربردهای فراوانی پیدا کرده است. وظیفه اصلی بلبرینگ کاهش اصطکاک و کمک به حرکت روان قطعات است، به طوری که اجزا و قطعات یک دستگاه یا ماشین با کمترین اصطکاک نسبت به یکدیگر حرکت کنند.
از بلبرینگ میتوان در وسایل بزرگ مثل چرخ خودرو و در وسایل کوچک مثل اسپینر استفاده کرد تا حرکت راحتتر و سایش کمتر بین قطعات ایجاد شود. نمونههای دیگر کاربرد بلبرینگ شامل اجزای دوار یا چرخنده مانند شافتها، چرخدندهها و پروانهها در دستگاههای صنعتی الکتروموتورها، گیربکسها، پمپها و موتورهای ویبره است.
به طور کلی، کاربردهای اصلی بلبرینگ عبارتاند از:
- ماشینآلات و دستگاههای صنعتی: مانند الکتروموتورها، کمپرسورها و پمپها برای کاهش اصطکاک و افزایش عمر مفید دستگاهها.
- لوازم خانگی: مانند ماشین لباسشویی، پنکه و یخچال برای افزایش بهرهوری انرژی و کاهش اصطکاک.
- صنعت خودروسازی: در چرخها، دینام، گیربکس و سایر بخشهای خودرو برای حرکت نرم، روان و بدون صدا.
آشنایی با رولبرینگ و تفاوت آن با بلبرینگ
بلبرینگ و رولبرینگ هر دو از یک خانواده هستند و عملکرد مشابهی دارند، اما تفاوتهایی هم دارند که آنها را از هم متمایز میکند. رولبرینگها در برابر بارهای شعاعی سنگین مقاومت بسیار بالایی دارند و برای تحمل فشارهای زیاد مناسب هستند، در حالی که بلبرینگها معمولا برای بارهای سبکتر یا ترکیبی شعاعی و محوری استفاده میشوند.
دلیل این تفاوت، نوع تماس ساچمهها با سطح است. در رولبرینگها، تماس ساچمه با سطح به صورت یک خط است؛ بنابراین توان تحمل فشار محوری را ندارند و فقط برای بارهای شعاعی کارآمدند.
به طور خلاصه، اگر بار شعاعی زیاد باشد از رولبرینگ استفاده میکنیم و اگر بار ترکیبی شعاعی و محوری باشد، بلبرینگ گزینه مناسب است.
انواع رولبرینگ
رولبرینگها مانند بلبرینگها به دلیل کاربردهای متنوعی که دارند، از انواع زیادی برخوردار هستند. انواع رولبرینگ شامل موارد زیر میشود:
- رولبرینگ استوانهای
- رولبرینگ سوزنی
- رولبرینگ مخروطی
- رولبرینگ بشکهای
همچنین یک مدل دیگر به نام کف گرد داریم که برای هر کدام از این مدلهای گفته شده وجود دارد، برای همین در دسته بندی جداگانه قرار نمیگیرد.
رولبرینگ استوانهای
این مدل از رولبرینگها دارای ساچمههای استوانهای شکل هستند و قابلیت تحمل فشار بالا را دارند. به عنوان مثال از این رولبرینگ در پمپ آب فشار قوی استفاده میشود.
رولبرینگهای استوانهای مدلهای مختلفی دارند که عبارتند از:
- رولبرینگ استوانهای یک ردیفه
- رولبرینگ استوانهای دو ردیفه پر غلتک
- رولبرینگ استوانهای کف گرد
- رولبرینگ استوانهای ضربدری
رولبرینگ سوزنی
این رولبرینگها همان رولبرینگهای استوانهای هستند که غلتکهای آن طول بلندتر و قطر کمتری دارند.
رولبرینگهای سوزنی تحمل بار شعاعی را دارند و در انواع رولبرینگ سوزنی یک ردیفه و رولبرینگ سوزنی دو ردیفه موجود هستند.
رولبرینگ مخروطی
طراحی این محصول به گونهای است که شیارهای داخلی و خارجی و غلتکهای مخروطی شکل در آن وجود دارد. این مدل طراحی باعث شده تا رولبرینگ مخروطی تحمل بار محوری و شعاعی را داشته باشد.
رولبرینگ مخروطی انواع محدودتری نسبت به دیگر رولبرینگها دارد و دارای دو مدل رولبرینگ مخروطی تک ردیفه و رولبرینگ مخروطی دو ردیفه هستند.
رولبرینگ بشکهای
کارایی و طراحی رولبرینگ بشکهای تقریبا شبیه به بلبرینگ خود تنظیم است؛ به گونهای که این رولبرینگ در برقراری تعادل در هنگام عدم تطابق محور شافت نقش موثری دارد و در بارهای شعاعی مقاومت بسیار خوبی خواهد داشت.
در بین انواع رولبرینگهای مختلف موجود در بازار، رولبرینگ استوانهای و رولبرینگ بشکهای بسیار پر فروش هستند؛ چرا که میزان تحمل فشار بالا در این دو رولبرینگ از مهمترین خصوصیات آنها است.
انواع بارهای وارد بر بلبرینگ
بلبرینگها در حین کار نیروهایی از جهتهای مختلف دریافت میکنند. آشنایی با نوع این نیروها برای انتخاب بلبرینگ مناسب اهمیت زیادی دارد، زیرا هر مدل بلبرینگ برای تحمل نوع خاصی از بار طراحی شده است. در حالت کلی، سه نوع بار اصلی بر بلبرینگها وارد میشود:
بار شعاعی
بار شعاعی نیرویی است که عمود بر محور دوران به بلبرینگ وارد میشود. این نوع نیرو در بیشتر تجهیزات دوار مانند موتورهای الکتریکی، پمپها و چرخها وجود دارد.
بلبرینگهای شیار عمیق به دلیل طراحی ساده، اصطکاک کم و توان مناسب در تحمل نیروهای شعاعی، گزینهای رایج و اقتصادی برای این نوع کاربردها محسوب میشوند.
بار محوری
بار محوری در راستای محور دوران عمل میکند و بلبرینگ را از دو طرف در جهت طولی تحت فشار قرار میدهد. این نوع نیرو معمولا در مکانیزمهایی مانند گیربکسها، پیچهای تنظیم و سیستمهای انتقال نیرو ایجاد میشود.
بلبرینگهای کفگرد برای تحمل بارهای محوری طراحی شدهاند و در کاربردهایی که نیروی اصلی در امتداد محور است، عملکرد بسیار خوبی دارند.
بار ترکیبی
در بسیاری از ماشینآلات، بلبرینگ بهطور همزمان تحت تأثیر هر دو نوع بار شعاعی و محوری قرار میگیرد. در این حالت، نیروی واردشده ترکیبی از هر دو جهت است.
بلبرینگهای تماس زاویهای برای چنین شرایطی طراحی شدهاند؛ زاویهی تماس بین ساچمه و مسیر چرخش به گونهای است که امکان تحمل همزمان بار شعاعی و محوری را فراهم میکند.
آشنایی با ساختار و مفهوم کد فنی بلبرینگها
روی هر بلبرینگ یک کد فنی درج میشود که ترکیبی از اعداد و حروف است و اطلاعاتی درباره نوع، ابعاد و ویژگیهای فنی آن ارائه میدهد. این کد معمولا سه بخش دارد: عدد پایه، پسوند نوع آببند یا محافظ و پسوند فنی عملکردی.
برای درک بهتر ساختار و مفهوم این کدها، در ادامه کد فنی 6205-2Z/C3 را بهعنوان نمونه بررسی و تفسیر میکنیم.
عدد پایه
عدد پایه از چهار رقم تشکیل میشود که دو رقم اول نوع بلبرینگ و دو رقم بعدی اندازه آن را مشخص میکنند.
در کد 6205، دو رقم اول یعنی 62 نشاندهنده نوع بلبرینگ است. بلبرینگهایی که با کدهای 60، 61، 62، 63 و 64 شروع میشوند همگی از نوع شیار عمیق هستند. بنابراین شروع کد با 62 نشان میدهد که این بلبرینگ از نوع شیار عمیق است.
دو رقم آخر یعنی 05 به اندازهی بلبرینگ مربوط میشود و قطر داخلی را مشخص میکند. برای اعداد 00 تا 03، اندازهها بهصورت ثابت تعریف شدهاند:
- 00= 10 میلیمتر
- 01 = 12 میلیمتر
- 02 = 15 میلیمتر
- 03= 17 میلیمتر
از 04 به بعد، قطر داخلی با ضرب عدد در 5 به دست میآید؛ مثلا (25 = 5 × 05). بنابراین در کد 6205، قطر داخلی بلبرینگ برابر با 25 میلیمتر است. البته باید توجه داشت که برخی از بلبرینگها دارای کدهای خاص هستند و ممکن است از این قاعده پیروی نکنند.
پسوند نوع آببند یا محافظ
پس از عدد پایه، حروفی وجود دارد که نوع آببند یا محافظ دو طرف بلبرینگ را نشان میدهد.
در این مثال، 2Z بیانگر وجود دو شیلد فلزی در دو طرف بلبرینگ است. حرف Z یعنی در یک سمت بلبرینگ شیلد فلزی نصب شده و عدد 2 قبل از آن نشان میدهد که این شیلد در هر دو سمت وجود دارد. این شیلدها از ورود گردوغبار جلوگیری میکنند و برای دورهای بالا مناسب هستند، اما در برابر رطوبت مقاومت کمتری نسبت به آببند لاستیکی دارند.
در مقابل، بلبرینگهایی با پسوند RS یا 2RS دارای آببند لاستیکی هستند. این نوع آببندها نسبت به شیلدها مقاومت بسیار بهتری در برابر رطوبت و آلودگی دارند، اما به دلیل تماس مستقیم با رینگ داخلی، ممکن است در سرعتهای بالا کمی حرارت بیشتری تولید کنند.
پسوند فنی عملکردی
در انتهای کد، پسوندهایی وجود دارند که ویژگیهای عملکردی بلبرینگ مانند میزان لقی داخلی، نوع قفسه یا دقت ساخت را مشخص میکنند. در این مثال، C3 نشاندهندهی لقی داخلی بیشتر از حالت استاندارد است. این ویژگی باعث میشود بلبرینگ در سرعتهای بالا یا دمای زیاد عملکرد روانتری داشته باشد و از قفل شدن اجزا جلوگیری شود. بلبرینگهای C3 معمولا در موتورهای الکتریکی یا تجهیزاتی با سرعت زیاد بهکار میروند.
سخن پایانی
بلبرینگها و رولبرینگها از مهمترین قطعات مکانیکی هستند که نقش حیاتی در کاهش اصطکاک، انتقال روان نیرو و افزایش عمر قطعات متحرک ایفا میکنند. با توجه به انواع مختلف، کاربردها و ظرفیت بارهای متفاوت، انتخاب صحیح بلبرینگ یا رولبرینگ مناسب هر دستگاه، تأثیر مستقیم بر عملکرد، دوام و ایمنی سیستم دارد.
دیدگاه خود را بنویسید